Students Save 30%! Learn & create with unlimited courses & creative assets Students Save 30%! Save Now
Advertisement
  1. Business
  2. Franchise
Business

Як правесці ацэнку франшызы 

by
Difficulty:BeginnerLength:MediumLanguages:
This post is part of a series called Buying and Running a Successful Franchise.
How to Find Good Franchise Opportunities
How to Decode a Franchise Disclosure Document and Franchise Agreement

Belarusian (беларуская мова) translation by Olya Misuraghina (you can also view the original English article)

Калі вы сачылі за нашай серыяй артыкулаў па куплі і паспяховаму кіраванню франшызай, вы ўжо ведаеце, што мы робім асаблівы ўпор на неабходнасці ўсё добранька вывучыць, перш чым купіць.

Але што канкрэтна ўваходзіць у вывучэнне гэтага пытання? Пра гэта і пагаворым у гэтым уроку.

Першыя два ўрокі тлумачылі тое, як працуе франшыза і як скласці спіс перспектыўных варыянтаў. У гэтым уроку мы крок за крокам правядзем вас па працэсу вывучэння і ацэнкі кожнага варыянту ў спісе. Мы пакажам вам, як ацаніць бізнес-план, якія пытанні трэба задаць, што дадаткова вывучыць, і пералічыў, якіх памылак варта пазбягаць.

Да таго як прыняць канчатковае рашэнне, вам таксама трэба прачытаць і зразумець дакумент аб раскрыцці інфармацыі аб франшызе (FDD) і пагадненне па франшызе. Гэтыя дакументы настолькі важныя, што мы разгледзім іх у асобным ўроку. Пакуль што мы раскажам, што яшчэ трэба вывучыць, акрамя гэтых дакументаў. 

Крок 1: Як ацаніць бізнес-план 

Перш за ўсё трэба разабрацца з бізнес-планам, які вы збіраецеся набыць. У вас павінна быць магчымасць сабраць асноўную частку гэтай істотнай інфармацыі на сайце франчайзера або праз матэрыялы, якія ён дае. 

Якім чынам, на самай базавым узроўні, бізнес прыносіць грошы? Калі гэта простая раздробны гандаль, напрыклад, краму ці рэстаран фаст-фуд, то працэс даволі відавочны, але ў якасці франшызы могуць выступаць і іншыя разнастайныя віды бізнесу. Калі вы збіраецеся заняцца бізнесам, з якім не так добра знаёмыя, пераканайцеся, што разумееце яго базавую мадэль атрымання прыбытку.

Акрамя таго, вам трэба паглядзець, што робіць гэты бізнэс унікальным. Уявіце, што кіруеце франшызай: як бы вы прадавалі яе пакупнікам? Напрыклад, калі гэта крама па продажы бургераў, чым ён адрозніваецца ад вядомых брэндаў McDonald's і Burger King? Ён танней? Вышэй якасць ежы? Лепш абслугоўванне? Чаму пакупнік абярэ вас, а не іншае месца?

Вывучыце попыт на прадаваныя вамі тавары і паслугі і тое, наколькі добра ён ужо задаволены ў вашым раёне. Прытрымліваючыся прыкладу з фаст-фудом, можна палічыць колькасць рэстаранаў фаст-фуд ў мясцовасці, дзе вы збіраецеся адкрыць франшызу, нанесці іх на карту і паглядзець на пакрыццё. Ці ёсць раёны, якім не хапае якасці абслугоўвання? Калі ў вас ужо ёсць дзесяткі канкурэнтаў, спытаеце сябе, ці будзе ў вашага бізнесу прастора для росту. Наведайце існуючыя рэстараны і паглядзіце, наколькі яны занятыя. Можна нават правесці невялікія апытанні пакупнікоў, пытаючыся, ці захочуць яны наведаць ваш рэстаран.

У рэшце рэшт, поспех бізнесу шмат у чым абумоўлены традыцыйнымі законамі попыту і прапановы. Калі існуе вялікі попыт на ваш тавар або паслугу і невялікае прапанова, вы павінны атрымаць поспех. Калі баланс схіляецца да іншага канца шкалы, верагодна, вам прыйдзецца папацець.

Паглядзіце, колькі грошай вам давядзецца ўкласці самому, ці дапаможа франчайзер дадатковым фінансаваннем, колькі вы выдаткуеце на куплю або арэнду нерухомасці і абсталявання і якую падтрымку атрымаеце ў выглядзе рэкламы і маркетынгу. Вы павінны разлічыць, як хутка вы пакрые свае выдаткі, і ацаніць доўгатэрміновыя перспектывы гэтага бізнесу.

Крок 2: Ключавыя пытанні, якія трэба задаць 

Само сабой, акрамя чытання, вам трэба задаць шмат пытанняў. Надасце асаблівую ўвагу крыніцах, з якіх вам прыводзяць любыя лічбы і ацэнкі прыбытку, і ня бойцеся пазнаваць у франчайзера дадатковыя дэталі. Вось некалькі ключавых пытанняў, якія трэба задаць:

1. Як даўно вы займаецеся гэтым бізнесам?

Доўгі спіс дасягненняў не гарантуе поспех, але ён хаця б дазволіць вам адчуваць сябе больш камфортна. Калі франчайзер працуе ўжо некалькі дзесяцігоддзяў, ёсць вялікая верагоднасць таго, што гэтая мадэль бізнесу пераглядалася і паляпшалася на працягу часу. Калі ж гэта даволі малады бізнес, гэта не абавязкова чырвоны сцяжок, але вам трэба надаць больш увагі кваліфікацыі ключавых кіраўнікоў і трохі скептычна ставіцца да любых ацэнак і абяцанняў. 

2. Ці можаце вы даць разлікі прыбытку? На чым яны заснаваныя? 

Часцяком франчайзеры прадастаўляюць разлікі чаканых прыбыткаў. Але Федэральная гандлёвая камісія папярэджвае, што лічбы часам могуць уводзіць у зман. Таму папытайце абгрунтаваць ацэнку прыбыткаў: напрыклад, калі франчайзер сцвярджае, што сярэдні гадавы даход складзе 100 000$, спытайце яго, ці разадзьмутая гэтая лічба некалькімі буйнымі франшызнымі падраздзяленнямі або гэта сапраўды тое, што вы можаце зарабіць самастойна. Як змяняецца памер прыбытку ў залежнасці ад месцазнаходжання? Калі прыведзены прыбытковыя паказчыкі, папытаеце замест гэтага даць паказчыкі прыбытку: вам трэба даведацца, колькі вы запрацуеце.

3. Якое навучанне прадастаўляецца? 

Прывабнай рысай франчайзінгу з'яўляецца тая падтрымка, якую аказвае франчайзер новым атрымальнікам франшызы. Але аб'ём навучання можа моцна адрознівацца, таму вам трэба дакладна зразумець, што менавіта прадастаўляецца. Як доўга доўжыцца падрыхтоўка і ў якой форме? Ці трэба яго дадаткова аплачваць або навучанне ўваходзіць у кошт франшызы?

4. Якія рычагі кіравання і абмежаванні існуюць?

У першым уроку з гэтай серыі мы абмяркоўвалі, што франшызы часта значна абмяжоўваюць вас у дзеяннях, каб забяспечыць аднастайнасць брэнда. Пераканайцеся, што разумееце гэтыя абмежаванні. Ці прыйдзецца вам закупляць пэўныя тавары ці адпавядаць стандартам дызайну і колькі гэта будзе каштаваць? Ці будзе вам забаронена прапаноўваць пэўныя паслугі або працаваць у пэўных раёнах?

5. Як працуе маркетынг? 

Яшчэ адна прывабная рыса франшызы - гэта магчымасць атрымаць выгаду ад больш буйнога брэнда, яго вядомага назвы і маркетынгавага ўплыву. Вывучыце ў падрабязнасцях тое, як працуе маркетынг. Часам вам трэба будзе ўносіць сродкі ў фонд маркетынгу, але рэклама, магчыма, не будзе наўпрост прыносіць карысць вашаму бізнесу. Таму даведайцеся, што менавіта прадастаўляецца, колькі гэта каштуе і ці трэба будзе працягваць ўносіць плацяжы, калі вы не бачыце вынікаў.

6. Як вы вырашаеце спрэчкі? 

Магчыма, вам не захочацца пачынаць дзелавыя адносіны з падобнага пытання, але важна растлумачыць гэты момант. Спрэчкі паміж франчайзером і франчайзі могуць здарацца па многіх прычынах, і неабходна ведаць, якім чынам яны вырашаюцца. Таксама высвятліце, ці ёсць бягучыя судовыя працэсы супраць франчайзера.

Вы можаце задаць гэтыя пытанні напрамую або знайсці інфармацыю аб франшызе ў Інтэрнэце, напрыклад, праз Бюро па паляпшэнні бізнесу, каб даведацца, ці былі на яе скаргі. Ці можна пачытаць артыкулы і абмеркавання на форумах такіх сайтаў, як UnhappyFranchisee.com або BlueMaumau.org, каб высветліць, які адмоўны вопыт быў у іншых франчайзі.

Крок 3: Пра што яшчэ трэба даведацца 

Як толькі вы знайшлі неабходную інфармацыю і задалі франчайзеру мноства пытанняў, прыйшоў час распытаць іншых франчайзі. Франчайзер можа даць вам некалькі рэкамендацый, але, як і іншыя водгукі і рэкамендацыі, іх ён, напэўна, абраў у якасці станоўчага прыкладу. Таму любымі спосабамі звяжыцеся і з прапанаванымі франчайзі, і знайдзіце некалькі самастойна.

Можна пачаць з саюзаў франчайзі. Часам яны ствараюцца пры падтрымцы франчайзера, але часцяком гэта незалежныя арганізацыі, створаныя самімі франчайзі, каб мець магчымасць мець зносіны адзін з адным у сваіх інтарэсах. Прыкладамі такіх саюзаў могуць служыць Асацыяцыя франчайзі «Domino» і Нацыянальная асацыяцыя франчайзі «Jack in the Box».

Можна звязацца з гэтымі арганізацыямі, каб даведацца аб адносінах паміж франчайзером і франчайзі і лепш зразумець, чаго варта чакаць. У вас таксама можа атрымацца звязацца з канкрэтнымі франчайзі, якія раскажуць пра свой вопыт.

Таксама праверце дакумент па раскрыцці інфармацыі аб франшызе, пра які мы больш падрабязна пагаворым у наступным ўроку. У ім ёсць раздзел, дзе пералічаныя бягучыя і былыя франчайзі, так вы можаце звязацца з імі.

Калі вы збіраецеся набыць існуючую гандлёвую кропку, якая была выкупленая франчайзером, Федэральная гандлёвая камісія інфармуе, што франчайзер абавязаны паведаміць вам, хто ёю валодаў і кіраваў за апошнія пяць гадоў.

Пытанні, якія ФТК раіць задаць былым франчайзі:

  • Як доўга вы кіравалі франшызай?
  • Дзе франшыза была размешчаная?
  • Ці атрымалася адкрыць гандлёвы пункт у разумныя тэрміны? 
  • Якія былі ўкладанні ў цэлым, уключаючы непрадбачаныя або нечаканыя марнаванні? 
  • Колькі часу спатрэбілася на тое, каб пакрыць аперацыйныя выдаткі і атрымаць разумны прыбытак? 
  • Ці былі вы задаволеныя коштам, дастаўкай і якасцю прадаваных тавараў або паслуг? 
  • Ці атрымалі вы адпаведную падрыхтоўку ад франчайзера? 
  • Ці задаволеныя вы рэкламнай праграмай франчайзера?
  • Ці выканаў франчайзер свае дагаворныя абавязкі? 
  • Ці рэкамендуеце вы ўкладаць грошы ў гэтую франшызу? 

Майце на ўвазе, што некаторыя франчайзі з асцярожнасцю паставяцца да падрабязных пытанняў пра іх бізнес, асабліва калі вы проста здзяйсняеце халодны званок. Уявіце сябе на іх месцы і падумайце, як зрабіць так, каб ім было прасцей вам дапамагчы. Напрыклад, калі вы задаеце пытанне аб фінансах, замест таго, каб пытацца у лоб, колькі яны зарабілі, лепш спытаць, які ў агульным даход вам, як новаму франчайзі, варта чакаць. 

4. Распаўсюджаныя памылкі, якіх варта пазбягаць 

Купля франшызы можа быць выдатным рашэннем, але існуюць і падводныя камяні. Вось некалькі распаўсюджаных памылак, якіх трэба пазбягаць: 

Спешка

Той пошук інфармацыі, пра які мы казалі ў гэтым уроку, зойме адчувальнае колькасць часу. Бывае, што цяжка адшукаць ўсе неабходныя дэталі, вам спатрэбіцца цярпенне і рашучасць, каб знайсці франчайзі і пераканаць іх пагаварыць з вамі. І мы яшчэ нават не разглядалі дакумент аб раскрыцці інфармацыі аб франшызе і пагадненне аб франшызе.

Але калі вы будзеце ў спешцы разглядаць юрыдычныя дэталі і займацца пошукамі праз рукавы, вы можаце апынуцца ў цяжкім становішчы. Калі нехта іншы цісне на вас і застаўляе спяшацца, каб ухапіцца за выдатную магчымасць, пакуль яна не знікла, вызначана дайце адпор і настойвайце на тым, што вам патрэбны час на тое, каб самому вывучыць інфармацыю.

Спадзявацца на меркаванні іншых людзей 

Незалежна ад памеру вашых укладанняў, небяспечна цалкам спадзявацца на меркаванні іншых людзей. Хай тыя, каму вы давяраеце, даюць вам парады, але, у канчатковым выніку, гэта вашы грошы, ваша жыццё, і адказнасць за прыняцце правільнага рашэння ляжыць на вас. Папытайце абгрунтаваць любы савет, які вам даюць, падмацаваць яго пэўнымі дадзенымі і фактамі і правядзіце сваё даследаванне, каб пераканацца. Калі вам дае рэкамендацыі спецыяліст, ясна разумейце яго матывы: ці не ідуць яны насуперак з вашымі ўласнымі інтарэсамі?

Купіць добрую, але не прыдатную вам франшызу

Мэта ўсяго, што вы вывучаеце падчас гэтага ўроку, не толькі ў тым, каб пазбегнуць няўдалых франшызы. Мэта таксама ў тым, каб дапамагчы вам знайсці франшызу, прыдатную асабіста вам. Вы можаце натыкнуцца на франшызу, якая для кагосьці стане цудоўнай магчымасьцю - але не для вас. Важна вярнуцца да ацэнкі сваіх рэсурсаў, якую вы праводзілі падчас папярэдняга ўрока, і параўнаць свае мэты і патрэбы з прапанаванай франшызай. Напрыклад, франшыза, якая абяцае буйныя фінансавыя ўзнагароды, але і патрабавала вялікага часу, можа быць марай для адных і кашмарам для іншых.

Шукаць апошнюю «гарачую» магчымасць 

Гучыць хвалююча, праўда? Але запомніце, што адно з асноўных пераваг кіравання франшызай - гэта доступ да праверанай бізнес-мадэлі, якая прыносіць прыбытак і ў добрыя, і ў цяжкія часы. Новая гарачая магчымасць - гэта нешта неправеранае, нешта рызыкоўнае. Калі сапраўды хочаце заняцца нечым новым і хвалюючым, чаму б не запусціць свой уласны стартап?

Высновы і наступныя крокі 

Купля франшызы - гэта галоўнае рашэнне ў жыцці. Часцяком вам даводзіцца ўкладаць наперад істотную суму грошай, а таксама на працягу дзесяці гадоў спрабаваць кіраваць бізнесам, надаючы яму час, грошы і энергію.

Гэта рашэнне, якое выдатна падыходзіць многім людзям і дорыць ім больш шырокую фінансавую свабоду і незалежнасць. Але яно таксама можа прывесці да страты буйных сум грошай, калі вы паспяшайцеся купіць не прыдатную вам франшызу.

Калі вы будзеце прытрымлівацца апісаным у гэтым уроку крокаў, у вас з'явіцца значна больш шанцаў на поспех. Вам цалкам стане зразумелы бізнес-план, вы задасце правільныя пытанні і будзеце ведаць, чаго чакаць, пагаварыўшы з іншымі франчайзі. Вы будзеце гатовыя пазбегнуць некаторых распаўсюджаных памылак і купіце прыдатную вам франшызу.

Але гэта яшчэ не ўсё. Вам яшчэ трэба прачытаць і зразумець афіцыйныя дакументы па франшызе, асабліва дакумент аб раскрыцці інфармацыі аб франшызе (FDD) і пагадненне аб франшызе. Мы раскажам пра іх у наступным уроку з серыі па куплі і кіраванні паспяховай франшызай.

Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Looking for something to help kick start your next project?
Envato Market has a range of items for sale to help get you started.