Advertisement
  1. Business
  2. Careers

Làm sao trả lời câu hỏi “bạn làm gì để kiếm sống?”

by
Read Time:11 minsLanguages:

Vietnamese (Tiếng Việt) translation by Giang Nam (you can also view the original English article)

Hãy tưởng tượng bạn đang tham dự một sự kiện về việc làm.

Bạn biết vài người tham dự khác, nhưng không phải tất cả. Một vài người đang trao đổi danh thiếp; một số khác đang tán chuyện với bạn học của họ.

Sau khi lấy đồ uống, bạn tiến tới chỗ người bạn của mình.

Rồi ai đó tham gia cùng các bạn, sau một vài câu giới thiệu ngắn gọn, đã hỏi “Bạn làm gì để kiếm sống?”

Chúng ta nghe câu này nhiều rồi, và cũng hỏi nhiều lắm rồi.

Nhưng ít người trong số chúng ta thực sự suy nghĩ về ý nghĩa câu trả lời của mình.

What Do You Do for a Living QuestionWhat Do You Do for a Living QuestionWhat Do You Do for a Living Question
Làm sao trả lời câu hỏi “bạn làm gì để kiếm sống?” (nguồn đồ họa)

Câu trả lời thường gặp cho câu hỏi: “Bạn làm gì để kiếm sống?”

Vài người lập tức trả lời câu hỏi này với chức danh của họ.

Những người trả lời với một chức danh chung chung đôi khi làm vậy để tránh gây bối rối cho mọi người, như Anna Daugherty, giám đốc digital marketing tại PITSS America LLC.

“Khi mọi người hỏi tôi làm gì, câu trả lời ngắn nhất của tôi là: tôi là giám đốc marketing cho một công ty công nghệ.”

Nó ngắn gọn và đúng vấn đề, nhưng không mô tả đầy đủ công việc cô làm, hay loại công ty công nghệ mà cô đang làm việc.

So sánh với câu trả lời này, “Chúng tôi là chuyên gia về ứng dụng hiện đại và chuyển đổi kỹ thuật số cho hệ Oracle kế thừa,” thứ mà Daugherty phải công nhận là hơi phô trương và thường dẫn tới những cái nhìn chằm chằm, trống rỗng và đầy bối rối trong cuộc trò chuyện.

Vài người cố tỏ ra hài hước để né tránh câu hỏi hoàn toàn.

Sự thực là, khó có thể trách những người cố né tránh câu hỏi đó bằng sự hài hước. Ai biết được, có thể họ đã cố trả lời thẳng thắng trước đây, nhưng đã quá oải việc giải thích tính phức tạp trong công việc của mình, hay khuôn mẫu mà họ phải đối mặt.

Câu hỏi thực sự

Nếu bạn chịu khó suy nghĩ một chút, câu hỏi “Bạn làm gì để kiếm sống?” có thể được diễn giải theo nhiều hướng khác nhau:

  • Làm thế nào bạn được trả lương?
  • Bạn kiếm được bao nhiêu?
  • Điều kiện xã hội của bạn thế nào?
  • Bạn có giàu hơn tôi không?
  • Chức danh của tôi cao hơn hay thấp hơn bạn?
  • Bạn có phải là người đáng để tôi chú ý không?

Đó là lý do vì sao trong vài trường hợp, hỏi mọi người xem họ làm gì để kiếm sống có thể được xem là phản cảm.

Các tình huống câu hỏi này trở nên phản cảm

1. Một kiểu giọng bề trên

Hỏi câu này với giọng nhạo báng và kiêu ngạo có thể gửi nhầm thông điệp. Cứ như thể bạn đang mặc định là người kia thất nghiệp hoặc kiếm ít tiền hơn bạn.

2. Tại bệnh viện hoặc các nơi thờ phụng 

Những nơi người ta đang đau buồn hoặc đối mặt với giai đoạn thử thách trong đời không phù hợp lắm cho những câu hỏi kiểu vậy.

Tại sao ư?

Những con người này đang stress và trĩu nặng những vấn đề, khiến họ có xu hướng xem xét câu hỏi đó dưới góc độ tiêu cực. Câu hỏi có thể được diễn giải như kiểu, “Có thể bạn làm việc không đủ chăm chỉ, hoặc kiếm không đủ tiền, nếu không biết đâu chuyện này sẽ chẳng xảy ra.”

3. Các nền văn hóa coi trọng sự riêng tư

Hỏi “Bạn làm gì để kiếm sống” là phản cảm ở một vài nước Châu Âu, vì nó được xem là xâm phạm sự riêng tư của họ.

Như vài câu hỏi tại trang Quora được đưa ra về chủ đề này, vấn đề công việc không được thảo luận công khai với người lạ ở các quốc gia Châu Âu, và nó không phải kiểu bắt chuyện phù hợp về văn hóa như ở Mỹ. Họ sẽ thích bạn hỏi về các điểm du lịch hay đội thể thao ưa thích của họ hơn, ít ra về chủ đề là vậy.

Tầm quan trọng của việc trả lời tốt

Đằng sau tính đa nghĩa của nó, câu hỏi này cho bạn một cơ hội để định dạng nhận thức của mọi người về bạn.

Trả lời đúng, người ta sẽ tò mò về những gì bạn làm. Nếu bạn đủ may mắn, bạn sẽ tạo được ấn tượng với vài người và khiến vài người khác ghen tị. Bạn có uy tín ngay lập tức và những người bạn mới ở bất kỳ sự kiện nào mình ghé qua.

Nếu bạn trả lời chán chết, bạn sẽ chỉ có được một cái gật đầu lịch sự, và cuộc trò chuyện cuối cùng sẽ đi vào ngõ cụt. Rồi bạn sẽ đứng đó một mình, tự hỏi phải làm gì hay tiếp cận ai tiếp theo.

Trả lời đầy tự tin và có được sự đáp trả tích cực mọi lúc, điều đó không đáng nể sao?

Chiến lược trả lời dựa trên bối cảnh xã hội

Vì câu hỏi này có thể được hiểu theo nhiều cách, bạn không nhất thiết phải giới hạn câu trả lời bằng công việc hằng ngày của mình. Câu trả lời tốt nhất phụ thuộc vào địa điểm và lý do được hỏi.

Các buổi tụ họp xã hội hoặc thường lệ

Trong trường hợp này, câu hỏi “Bạn làm gì để kiếm sống” là một kiểu bắt chuyện.

Đúng, nó chán chết. Nhưng khá an toàn khi hỏi những câu hỏi người ta đã biết trước sẽ gặp.

Bạn có thể không thấy thoải mái lắm khi trả lời câu hỏi này, đặc biệt nếu có một khuôn mẫu tiêu cực quanh công việc của bạn hoặc rất ít người có thể hiểu được công việc đó.

Đây là đoạn trò chuyện tôi đã nghe lóm được tại một bữa tiệc. 

Người bạn: “Tôi là giám đốc truyền thông mạng xã hội”
Người lạ mặt: “Oh thế cả ngày bạn rong chơi trên Facebook hả?”

Với vài công việc, bạn có thể đủ may mắn để nhận câu trả lời kỳ cục hoặc ngộ nghĩnh như thế. Một số khác sẽ chỉ nhận được cái nhìn trống rỗng vì người ta không biết phải phản ứng thế nào với công việc đó.

Chưa phải tệ nhất, một vài chức danh làm cho người ta tuyệt vọng đến mức muốn rời bỏ công ty của bạn.

Cứ hình dung cách vài người sẽ phản ứng sau khi nghe, “Tôi là một nhà tư vấn tài chính.”

Nếu bạn là người am hiểu tài chính, có thể bạn sẽ không sợ xanh mặt. Những người khác thì nhanh chóng kết thúc cuộc nói chuyện, vì họ cảm thấy người kia sẽ bắt đầu thuyết phục họ mở tài khoản đầu tư hay mua bảo hiểm nhân thọ.

Hãy nhớ bạn đang ở trong sự kiện thường niên. Chả ai phỏng vấn tuyển người hay đang tìm gì đó để mua cả. Thậm chí nếu một sự kiện như thế mang đến cơ hội gặp gỡ khách hàng hoặc nhà tuyển dụng tiềm năng, nó không phải mục đích chính.

Lần tới nếu có ai hỏi bạn câu đó, cố gắng tìm hiểu lý do họ hỏi.

Sau đó nói với họ điều bạn đam mê, và hỏi họ về sở thích của họ.

Câu chuyện của bạn có thể diễn ra thế này:

Người lạ mặt: “Bạn đang làm việc gì ấy nhỉ?”
Bạn: “Tôi cực kỳ đam mêm nấu ăn và môn lặn. Còn bạn thích làm gì?”

Người mới quen sẽ:

  • Trở nên tò mò
  • Nói cho bạn nghe sở thích của họ
  • Nhìn bạn ngẩn ngơ, vì họ không dự đoán được câu trả lời như thế
  • Trả lời với chức danh của họ, thậm chí không để ý rằng bạn đã không hỏi câu tương tự.

Cuối cùng, bạn sẽ bắt đầu nói về những gì bạn yêu thích.

Chuyện đó chẳng tốt hơn nói về công việc trong một buổi tiệc mà ai cũng đang cố vứt quách văn phòng ra sau đầu sao?

Các sự kiện thương mại

Nhóm này bay gồm các cuộc triển lãm thương mại, hội chợ việc làm, hội thảo, sự kiện đào tạo, hội nghị, trại huấn luyện và bất kỳ sự kiện nào khác mà bạn gặp người ta liên quan đến công việc. Đối với freelancer và những người đang khởi nghiệp, chúng cũng có thể bao gồm các sự kiện chia sẻ mạng lưới và các cuộc thi khởi nghiệp.

.Nhìn chung, bạn sẽ gặp 2 loại người ở những sự kiện như vậy.

  • Người tham dự thông thường: những người tham gia sự kiện với mục đích chính là học hỏi và gặp gỡ mọi người. 
  • Người ra quyết định: đây có thể là những người có tiếng nói, các chủ doanh nghiệp, các nhà đầu tư mạo hiểm, nhà đầu tư khởi nghiệp, hoặc nhà tuyển dụng. Bất kỳ ai đang tìm kiếm cơ hội tuyển dụng, cấp vốn, hợp tác, hoặc làm ăn chung với những người họ tìm thấy trong sự kiện đó được gọi là người ra quyết định. 

Dĩ nhiên, những người ra quyết định không tham gia những sự kiện đó chỉ để thăm dò mọi người. Họ cũng ở đó để học hỏi và tạo các mối quan hệ mới. Vậy, họ có rất nhiều điều cần làm và rất ít thời gian để làm.

Bởi vì điều này, họ tránh việc quá tải thông tin. Người ra quyết định chỉ nói chuyện với những ai họ cảm thấy hứng thú, và họ rất nhanh trong việc quyết định ai mới là người xứng đáng bỏ thời gian.

Bên dưới là 2 cách bạn có thể tỏ ra xứng đáng với sự chú ý của họ.

1. Tập trung vào những chuyên ngành hẹp

Tập trung vào thị trường hẹp để tránh bị dán nhãn như hàng hóa. Đây là một ví dụ tốt:

Designer: “Tôi là một designer chuyên thiết kế trang trí tường cho khách sạn và cửa hàng bán lẻ.”

Nghe có vẻ thú vị hơn việc đơn thuần nói rằng bạn là một designer. Nếu bạn nói vậy, người ta sẽ tự hỏi đã bao giờ họ thấy các tác phẩm của bạn chưa.

Đây là một ví dụ chuyên ngành hẹp khác nữa:

Bảo hiểm nhân thọ: “Tôi giúp Thế Hệ Bùng Nổ (Baby Boomer) kiếm vé vào chương trình Medicare.”

Câu này tốt hơn là nói, “Đại lý của chúng tôi bán thực phẩm chức năng Medicare,” Danielle Kunkle của Boomer Benefits nói. Nó định vị khách hàng mục tiêu của họ và thu hẹp lĩnh vực, Medicare và Baby Boomer.

.Kunkle nói tiếp, “Người ta đóng khuôn đại lý bán bảo hiểm ngang hàng với người bán xe second hand, và chúng tôi tự tách biệt chính mình khỏi điều này bằng cách trở thành người giáo dục trước, sau đó mới là nhân viên bán hàng.”

Hãy chú ý các từ “bảo hiểm”“bán”, những từ thông dụng của mấy tay chuyên gia bảo hiểm, không có trong câu trả lời của Kunkle.

.2. Đề cập một vấn đề bạn đã giải quyết

Nói về các thử thách hay vấn đề bạn giải quyết như một phần công việc của bạn. Nó thậm chí sẽ còn tốt hơn nếu bạn có thể tô vẽ vấn đề như một tình huống khó xử, một vấn đề không có cách giải quyết rõ ràng nào hết.

Ví dụ cho một huấn luyện viên thể hình:

“Tôi là một huấn luyện viên thể hình chuyên tạo ra các chương trình dễ và vui nhộn, dành riêng cho các khách hàng không khoái đến phòng gym.”

Câu hỏi đầu tiên bạn có thể gặp với lời giới thiệu đó là, “Làm sao anh làm được?” Những người khác có thể nghĩ rằng bạn tạo ra những video tập luyện tại nhà, rôi up lên YouTube, nhưng dù là cách nào thì câu trả lời này cũng tạo cơ hội để tiếp tục trò chuyện.

Bạn có thể nghĩ rằng 2 chiến lược đó chỉ áp dụng nếu bạn có một chuyên ngành thú vị. Đó là lý do vì sao tôi dùng những ngành nghề khó xử để làm ví dụ.

Cho dù bạn đang làm gì, bạn cũng có thể khiến chúng nghe thú vị hơn bằng cách nêu bật lên chuyên môn hay vấn đề mà bạn đã giải quyết.

Các sự kiện mạng kết nối

“Bạn làm việc nghề gì?” là một câu hỏi thông thường trong các sự kiện mạng kết nối.

Cho dù bạn dùng chức danh gì hay mô tả công việc nào để trả lời câu hỏi này, nó cũng chỉ vừa đủ để nói lên câu chuyện về những thứ bạn làm. Nhưng sự đề cập đơn giản về chức danh, một cách vô thức sẽ khiến người ta phán xét bạn, dự trên những gì họ biết về công việc bạn làm.

Một vài ví dụ rõ ràng về điều này

Công việc 1: Lập trình viên ở thung lung Siliconvũ yên-

Định kiến: Công việc thoải mái lương 6 con số, dán mắt vào máy tính cả ngày, thường có cái tôi quá xá cao.

Công việc 2: Huấn luyện viên sự nghiệp

Định kiến: “Hoặc người ta nghi ngờ, hoặc họ ngay lập tức nói với tôi mọi điều họ ghét về sự nghiệp hiện tại của họ. Huấn luyện viên thường mang tiếng xấu, vì chuyện nói người khác phải làm gì dễ hơn so với việc thay đổi bản thân”, huấn luyện viên sự nghiệp Carlota Zimmerman nói.

Để tránh định kiến, hãy nghĩ về câu trả lời của bạn như bước đầu tiên trong việc giáo dục người khác về bạn và công việc của bạn. Hãy chia sẻ những điều ít ai biết về chuyên ngành của bạn thay vì chỉ trả lời với chức danh của mình.

Vài ví dụ về những thông tin nên chia sẻ

  • Sự kiện mới nhất trong ngành của bạn
  • Các thông tin thú vị bạn mới tìm hiểu gần đây
  • Các quan niệm sai về công việc của bạn
  • Những chuyện lặt vặt về công việc

3 chiến lược nữa để trả lời câu hỏi “Bạn làm gì để sống?” tốt hơn.

1. Chia sẻ một câu chuyện

Kể một câu chuyện về những ngày làm việc thú vị. Khi có thể, hãy thêm vào bối cảnh để giúp người nghe hiểu những khía cạnh có tính chuyên môn hơn về công việc của bạn.

Bạn không chắc chắn làm thế nào để kể câu chuyện kinh doanh của mình? Hướng dẫn này có thể giúp bạn:

2. Thể hiện mặt yếu của bạn

Sự dễ tổn thương thể hiện tính người, điều có thể xóa bỏ các định kiến tiêu cực gắn liền với một vài công việc có thu nhập cao.

Hãy kể về các khó khăn bạn đối mặt trong chuyến hành trình, và một vài hi sinh bạn đã làm trên con đường đó. Chia sẻ những lỗi lầm và thách thức đã thức tỉnh lòng nhân đạo của bạn, và làm cho người ta dễ cởi mở với bạn hơn

3. Cho người khác thấy công việc của bạn có ý nghĩa thế nào với họ

Cho người khác thấy công việc của bạn liên quan với cuộc sống thường ngày của họ thế nào. Đừng lo lắng; nó dễ hơn tưởng tượng nhiều kể cả khi công việc của bạn có tính chuyên môn hay phức tạp.

Công việc của bạn: Chuyên gia truy nhập mạng. Nghe chán quá nhỉ?

Không chán lắm đâu nếu bạn mô tả thế này:

Người lạ: Bạn làm nghề gì?
Bạn: Tôi chiến đấu với những gã xấu tìm cách trộm tiền và thông tin cá nhân của bạn.
Người lạ: Bạn là cảnh sát hả?
Bạn: Không, tôi cố gắng xâm nhập vào website (với sự cho phép) để tìm các lỗ hổng về bảo mật. Sau đó tôi giúp họ viết mã để tăng cường tính bảo vệ cho website, để hacker không thể thâm nhập vào đánh cắp dữ liệu.

Nghe bóng bẩy hơn nhiều so với việc mô tả bản thân là hacker hoặc lập trình viên.

Công việc: Cho vay đầu tư bất động sản

“Tôi là một gã cho vay khó tính chuyên làm việc với các nhà đầu tư bất động sản về flip, hold, và các dự án xây dựng mới.”
“Khi tôi nói với người ta như vậy, mắt họ tròn xoe, tôi nhận được một cái gật đầu bối rối, và chúng tôi tiếp tục tán chuyện về cuộc sống”, Aaron Norris của The Norris Group nói.

Giờ thì ông ta trả lời theo một cách khiến công việc của ông gần gũi hơn với những người không có bối cảnh bất động sản.

“Bạn có bao giờ xem các show như kiểu “Flip this House” trên HGTV chưa? Chúng tôi cung cấp gói vay cho các dự án của họ.”

Norris thừa nhận rằng câu trả lời của ông không giải thích đầy đủ về công việc. Nhưng nghe tên của một show truyền hình giúp người ta kết nối các điểm giữa những thứ trên show truyền hình và công việc của ông.

Vài tình huống tự quảng bá.

“Bạn làm gì để kiếm sống?”

Cách bạn trả lời câu hỏi này thế nào sẽ định hình ấn tượng đầu tiên của người ta về bạn.

Trong các sự kiện bình thường, trả lời mà không cố gắng quảng bá bản thân hay doanh nghiệp của mình cũng ổn.

Nhưng còn những lúc khác thì sao, khi bạn gặp những người ra quyết định có tiềm năng thuê bạn, hay làm ăn chung với công ty bạn?

Còn ngại ngần gì mà không quảng bá bản thân?

Bạn đang cho chính mình, và cho người khác một ân huệ về việc nói chính xác điều bạn giỏi. Nếu kỹ năng của bạn có thể giải quyết rắc rối của người nào cũng được, mà bạn đang nói chuyện, vậy nó đâu phải tự tâng bốc bản thân. Thực ra, nó là con đường 2 chiều để cả 2 cùng giúp lẫn nhau.

Đó là lý do vì sao bạn nên chuẩn bị một điểm nhấn và tuyên bố thương hiệu cá nhân sẵn sàng mọi lúc. Đọc các hướng dẫn này của Envato Tuts+ để tìm hiểu cách thức tạo ra một thương hiệu cá nhân vượt xa chức danh của bạn:

Làm thế nào bạn giải quyết câu hỏi “Bạn làm gì để kiếm sống,” và làm thế nào bạn áp dụng nó vào các tình huống xã hội khác nhau? Hãy bật mí cho chúng tôi những mẹo hay nhất bạn có trong phần comment nhé.

Advertisement
Advertisement
Looking for something to help kick start your next project?
Envato Market has a range of items for sale to help get you started.